نِزار قَبّانی

نگاهی دوباره به سورۀ قلم

مترجم: وحید امیری

در زمان کودکی
سورۀ قلم را که خواندم
متن متمدن آن شگفت‌زده‌ام کرد
و نغمه‌هایش مرا به گریه انداخت.
‌
سورۀ قلم را که تلاوت کردم
پیش خود گفتم:
اگر خدا در آسمانش
روشنفکری بزرگ
و خلّاقی بزرگ
و بزرگی از اصحاب قلم است
پس چرا من روزی نویسنده نشوم
و شعر زیبا را نپسندم.
‌
پیش از این
سورۀ قلم را که خواندم
دریافتم که خدا در جایگاه بلندش
کلام را کرامت بخشیده است
چرا که در زمان نبوت
شعری را نمی‌یابیم که محکوم به اعدام شده باشد
تا به حال هیچگاه نشنیده‌ایم که نویسنده‌ای
همچون جوجه در مطبخ حکومت
آب‌پز شود.
‌
وقتی که اختناق بر سر کار آمد
کلام، اعتصاب کلام کرد
مادر نگران فرزندانش شد
از ورق‌ها و قلم‌ها ترسید
و نسل کبوتر منقرض گردید.
‌
اولین بار که سورۀ قلم را خواندم
چون گلی در جنگل آن را به فال نیک گرفتم.
‌
وقتی که دیدم خدا در بهشت خویش
دلبستۀ نویسندگان و نوشتن است
خوشبخت شدم.
‌
انگشت‌های من که چیده شد
حنجره و اشک‌هایم که مصادره شد
شکست و دلتنگی را فهمیدم،
دریافتم که گندم در دریا می‌کارم
و گل‌ها را از خرابه جمع می‌کنم.
‌
همۀ آنانی که شعر را با تفنگ تعقیب می‌کنند
و نویسندگان آزاده را به چوب‌های دار می‌آویزند
از یک گروه و دسته هستند.
‌
پنجاه سالی که گذشت
در میان کارگاه خط‌ها و رنگ‌ها سر کردم
گندم عشق می‌کارم تا انسان از آن بخورد.
‌
پلک‌ها را می‌گشایم تا ماهیان و پرندگان و غزالان
در آن پناه گیرند.
‌
اگر عاشق زنی زیبا شدم
هدیه‌ام بهار خواهد بود.
‌
پنجاه سالی که گذشت
کشتی‌های اشک‌ها و غم‌ها را سوار شدم.
‌
معلمی قدیمی که از ذکر اسمش می‌ترسد
به من خبر داد:
کسی که از دانشگاه سانسور
فارغ‌التحصیل می‌شود
قرآن را حفظ نمی‌کند
و نمی‌فهمد که خدا
در سورۀ قلم چه گفته است.